Vrouwelijke fietsers zijn nog steeds in de minderheid. En dat is jammer, want een fiets geeft je vrijheid en onafhankelijkheid. Of zoals de Amerikaanse activiste Susan B. Antony zei in 1880: “The bicycle did more to emancipate women than anything else in the world.”
Women Bike The City
ZIJkant wil meer vrouwen op de fiets én op straat. Met het project ‘Women Bike The City’ vragen we al enkele jaren aandacht voor een genderbewust mobiliteitsbeleid en inclusieve stadsplanning. Vrouwen zijn immers niet alleen ondervertegenwoordigd op de trappers, ze zijn onzichtbaarder in de hele publieke ruimte. Denk aan de vele standbeelden en straatnamen die naar historische heersers verwijzen (die zonder een vrouw nooit het levenslicht hadden gezien). Maar ook bij de aanleg van nieuwe pleintjes, woonblokken of sportterreinen vormen de noden van vrouwen – en zeker die van tieners – vaak nog een blinde vlek voor de doorgaans witte, mannelijke stadsplanners.
Volgens het nieuwe Buitenspeelonderzoek van Kind & Samenleving verdwijnen meisjes uit het straatbeeld zodra ze de tienerleeftijd bereiken: slechts 27 procent van de buitenspelende kinderen tussen 12 en 14 jaar is een meisje. Wat hier wellicht ook speelt is straatintimidatie. Volgens Plan International werden negen op de tien Belgische meisjes en vrouwen reeds lastiggevallen in de publieke ruimte.
Sinds 2020 veroverden we reeds Brussel, Antwerpen, Gent, Kortrijk en Turnhout, op de fiets. Zo tonen we dat vrouwen steeds meer hun plaats opeisen in het straatbeeld. Bij de finish van elke fietstocht volgde steeds de inhuldiging van een nieuwe muurschildering, gemaakt door een lokale artieste. Met deze ode aan de sisterhood kleuren we de stad iets vrouwelijker.
Brussel
Meisjes en vrouwen, verover de stad per fiets! Fiets mee door Brussel langs vrouwelijke straatnamen en feministische street art en ontdek onze eigen muurschildering.
Het Fietsobservatorium stelde in 2019 vast dat amper 36% van de fietsers in Brussel een vrouw was. Vrouwen ervaren nog veel obstakels om op de fiets te stappen.
Met het project Women Bike The City vraagt ZIJkant aandacht voor een genderbewust mobiliteitsbeleid en stadsplanning op maat van de fietsende Bruxelloises. En dat doen we natuurlijk op de fiets. We nemen je mee langs oude en nieuwe vrouwelijke straatnamen van de Stad Brussel en feministische street art en tonen zo dat vrouwen steeds meer hun plaats opeisen in het straatbeeld.
Antwerpen
Met ‘Fietsen geeft A vleugels’ fietsten we door straten genoemd naar opmerkelijke dames en voorbij vrouwelijke street art in Antwerpen en Deurne-Noord. Zo toonden we dat vrouwen steeds meer hun plaats opeisen in het straatbeeld.
Het parcours voert ons langs herinneringen aan een roemrijk verleden naar de nieuwe wind die door de kanaalzone waait: we starten voor het majestueuze Centraal Station aan het Koningin Astridplein, duiken in de Jeanne Brabantstunnel en fietsen vervolgens via Park Spoor Noord naar het Albertkanaal. Daar ontdekken we de maatschappelijk geëngageerde street art die de industriële buurt opfleurt en houden we halt bij een hommage aan Julie Van Espen. We komen aan in het groen, voor een nieuwe muurschildering in het Bischoppenhofpark.
Gent
In 2022 fietsten we met Women Bike The City door Gent, langs herdenkingsplekken die belangrijk zijn voor Gentse feministen. Het fietsparcours toont het leven van Gentse vrouwen die vaak in niet zo’n evidente omstandigheden een lans braken voor de emancipatie van vrouwen. Tot op de dag van vandaag laten ze een belangrijke erfenis na die vrouwen meer vrijheid, een gelijkere representatie en meer financiële autonomie bracht.
De fietsroute passeert onder andere langs het voormalige clubhuis van Sappho, de eerste Vlaamse autonome lesbiennegroep, en het queer feministische boekencafé Rokko. Ze slingert door het centrum en haalt volbloed feministes zoals Marthe Versichelen en ZIJkant-voormoeder Emilie Claeys vanonder het stof. De route eindigt in de authentieke en karaktervolle Muide, waar kunstenaar Berlinde De Bruyckere haar atelier heeft en Lisbeth Waldack van café de Viking al meer dan 57 jaar vanachter haar toog zeelui en havenarbeiders een frisse pint aanbiedt.
Aan de eindmeet van de fietstocht plaatste artiest Lut Vandebos de muurschildering ‘Go Girl Go’ op de muur van het buurtcentrum de Muide. Een visueel duwtje in de rug voor trappende vrouwen.
Kortrijk
Met Women Bike the City veroverden we Kortrijk al trappend in de zomer van 2023, in samenwerking met de stad Kortrijk, FMDO, Blikbar, Refu Interim en Avansa.
Tijdens de fietstocht rijd je langs vrouwelijke landmarks en kom je meer te weten over bekende en minder bekende Kortrijkzanes. Zoals het verhaal van onbevreesd verzetsstrijder Cécile Leenaert die geheime boodschappen overbracht tijdens WO II, rock-‘n-roll-begijn Marcella Pattyn en kunstenaar Marthe De Spiegeleir die poëtische stillevens schilderde. Ook is er plaats voor ondernemende vrouwen; we houden even halt in DURFBAR, het sociaal-cultureel broeinest van Angelina Toemasian, en gaan op ontdekking in Instituut Sauvage van Frauke Vandekerckhove, een plek waar voor altijd verloren dieren teruggebracht worden.
Eindigen doen we met de feestelijke inhuldiging van een nieuwe muurschildering. In opdracht van ZIJkant toverde artieste Mónica Villarroel Celsi een donkere tunnel aan het Gebroeders Van Raemdonckpark om tot een kleurrijke hommage aan de eerste Belgische vrouwelijke postbode, Kortrijkzane Marie Christine Vandenbussche.
De plaats is niet toevallig gekozen. Uit vorige projecten rond de genderinclusieve openbare ruimte, zoals Girls Make The City en Girls Play The City, weten we immers dat straatintimidatie de belangrijkste reden is voor vrouwen om (bepaalde delen van) de openbare ruimte te mijden.
Donkere en geïsoleerde plaatsen zoals tunnels zijn voor velen een ‘no go’. Andersom kunnen kunst, kleur en meer vrouwelijke aanwezigheid het onveiligheidsgevoel verlagen. We geven een aanzet met een symbolische en kleurrijke muurschildering opgedragen aan vrouwelijke pioniers, aan de stad Kortrijk om verder in te zetten op het aanpakken van straatintimidatie en seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Turnhout
Met Women Bike The City veroveren we Turnhout al fietsend in de zomer van 2024, in samenwerking met de stad Turnhout, Femma, Avansa Kempen, Best Pittig Turnhout, Vlaanderen, Villa Mescolanza, vzw Aif+, Fietsersbond, Curieus en Dinamo.
De fietsroute brengt ons deze keer langs landmarks van opmerkelijke vrouwen zoals onbevreesd verzetsstrijder Fanny Aubergé die tijdens de Eerste Wereldoorlog soldaten en brieven smokkelde, bekroond auteur Chika Unigwe die schrijft over zwart feminisme en keuzevrijheid, sociaal bewogen ‘patronne’ van drukkerij Brepols Josephine Dessauer en café-uitbater en creatieve geest Joanna Kuppens die in de volksmond ‘zotte Jeanne’ wordt genoemd.
De fietstocht eindigt aan een nieuwe muurschildering die Hanna van Dun speciaal maakte voor Women Bike The City, een ode aan de Turnhoutse sisterhood.