Een flirterig berichtje, een vluchtige hand, een uitnodiging om na de werkuren iets te gaan drinken of een uit de hand gelopen nacht: soms is ’t oké, soms ook niet. Die grijze zone is best groot, en vaak is het niet makkelijk om te weten waar de grenzen liggen.

We spreken van grensoverschrijdend gedrag bij elk gedrag dat persoonlijke of algemeen geldende waarden en normen schendt, grenzen overschrijdt en (on)bewust schade toebrengt of dreigt toe te brengen aan anderen, de omgeving of zichzelf.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan dus vele vormen aannemen, zoals het ongewenst aanraken van intieme lichaamsdelen, het ongewenst maken of verspreiden van naaktbeelden, ongevraagde seksueel getinte opmerkingen, ongewenste aanrakingen en uiteraard verkrachting.

Er zijn bepaalde criteria om grensoverschrijdend gedrag te herkennen.

De situatie is oké als er sprake is van:

• Wederzijdse toestemming: alle betrokkenen gaan akkoord en voelen zich er prettig bij.
• Vrijwilligheid: er is geen sprake van beloning, manipulatie, druk of dwang.
• Gelijkwaardigheid: de partners zijn gelijkwaardig op vlak van leeftijd, intelligentie, macht, maturiteit.
• Ontwikkeling: het gedrag is typisch en aanvaardbaar voor de ontwikkelingsfase. Dit criterium geldt enkel voor kinderen en jongeren.
• Context: het gedrag houdt rekening met de omgeving en stoort/choqueert niemand.
• Zelfrespect: het gedrag veroorzaakt geen fysieke, emotionele of psychische schade bij de persoon zelf.

Vanaf het moment dat één van deze criteria niet voldaan is, kan er sprake zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Ben je niet zeker of een bepaalde situatie grensoverschrijdend is? Check dan best even: ook al ben jij laaiend enthousiast, kijk eerst even of de ander er evenveel zin in heeft. Bij twijfel kan je dat steeds vragen. Ook als omstaander kan je reageren als je niet zeker bent of iemand zich wel goed voelt bij seksueel geladen opmerkingen of handelingen.

Via deze test kan je alvast checken hoe goed jij wensen en grenzen kan inschatten.

Met deze Flirtertwister, ontwikkeld door ZIJkant, Keertij en Sensoa, open je het gesprek over de grijze zone bij flirten en daten.

Hoe we in de samenleving kijken naar seks binnen relaties, is de afgelopen decennia immers sterk veranderd. Waar vroeger zelfs geen sprake kon zijn van verkrachting binnen een huwelijk, is het Belgisch seksueel strafrecht recent geëvolueerd naar één waarin het begrip toestemming centraal staat. Maar wat is toestemming precies – en in hoeverre blijft deze toestemming overeind bij koppels die al jaar en dag het bed delen?

Aan de hand van een literatuurstudie aangevuld met eigen interviews, heeft ZIJkant onderzoek gedaan naar een nog best onderbelicht onderdeel van seks in relaties, namelijk: seks in een relatie mét toestemming maar zónder zin.

Illustratrice Shamisa Debroey maakte strips geïnspireerd op diepte-interviews die ZIJkant afnam bij elf respondenten. Studio De Nok verwerkte de getuigenissen tot audioverhalen. Via de campagne Vanavond niet, schat kan je luisteren, lezen, kijken – en zo inspiratie opdoen om het gesprek over dit onderwerp te openen.