Heb je nog argumenten nodig om op vrouwen te stemmen? Hier komen ze:

Vrouwen maken meer dan de helft van de bevolking uit, maar dat is te weinig te merken in de politiek. Integendeel: in de parlementen zijn vrouwen nog altijd niet gelijk vertegenwoordigd. Lees onze analyse van de laatste verkiezingen hier.

Dat er in de Belgische politieke instellingen een taalevenwicht bestaat tussen Nederlandstaligen en Franstaligen vindt iedereen normaal (ook al komt daar soms ruzie van), maar dat meer dan de helft van de samenleving nog steeds niet evenwaardig deelneemt aan de politieke besluitvorming, zouden we zomaar aanvaarden.

Witte hoogopgeleide cismannen van middelbare leeftijd lijken nog veeleer de standaard in de politiek. Maar onze samenleving is toch veel diverser, veelzijdiger, kleurrijker dan dat?

Politieke instellingen die geen afspiegeling zijn van de samenleving, kunnen ook geen beleid maken dat alle burgers ten goede komt. Zonder diverse stemmen aan tafel blijven bepaalde noden en perspectieven onderbelicht. Dat komt omdat vertegenwoordigers van de meerderheidsgroep effecten van beleidsmaatregelen op een minderheidsgroep over het hoofd dreigen te zien.

Zo verkreeg de gendergelijke regering van Pedro Sánchez dat Spanje voortaan een verplicht quotum hanteert voor vrouwen in de top van politiek, rechtspraak en grote bedrijven. In India ligt het aantal drinkwaterprojecten in gebieden met door vrouwen geleide raden 62% hoger dan in gebieden met door mannen geleide raden. In Noorwegen werd een direct causaal verband gevonden tussen de aanwezigheid van vrouwen in gemeenteraden en kinderopvang.

Natuurlijk kan ook een man opkomen voor vrouwenrechten en zijn veel politica’s niet per se bezig met het promoten van vrouwenrechten. Maar vrouwen nemen wel hun specifieke perspectieven mee naar het halfrond, net als hun socio-economische en culturele achtergrond.

Daarnaast verrijken niet alleen levenservaring, maar ook verschillen in stijl en aanpak de politiek. Vrouwen zijn doorgaans meer resultaatgericht en vergaderen op een andere manier. Dat komt de besluitvorming ten goede en zorgt voor een gezondere politieke cultuur, wat dan weer het vertrouwen van burgers in de politiek verhoogt.

Tot slot komen politieke instellingen geloofwaardiger en sterker over wanneer ze een weerspiegeling zijn van de samenleving.

Over het algemeen blijven vrouwen minder lang in de politiek dan mannen. Nochtans schrikt een prominente plek in de politiek vrouwen niet meer af dan mannen. In de wetenschappelijke literatuur spreekt men van het draaideureffect: vrouwen raken de politiek vrij vlot binnen maar verlaten deze vaak even vlot. Volgens politicologe Petra Meier bestaan hier verschillende mogelijke verklaringen voor.

Onverwacht verkozen

Wanneer partijen een onverwacht groot succes boeken bij verkiezingen, is het mogelijk dat kandidaten onverwacht verkozen geraken. Dit terwijl ze misschien de intentie hadden om de partij enkel te steunen. Deze verkozenen nemen hun mandaat op en maken van politiek hun job, maar haken sneller af dan kandidaten die op meer prominente plaatsen stonden. Aangezien er over het algemeen meer mannelijke dan vrouwelijke lijsttrekkers zijn, is dit een mogelijke verklaring waarom vrouwen sneller afhaken in de politiek.

Gebrek aan ervaring

Sinds de verkiezingen van 14 oktober is nog maar 14,5 procent van de Vlaamse burgemeesters een vrouw. Dat is amper één op zes. Het burgemeesterschap is een positie waarop je veel ervaring kunt opdoen en een goede leerschool voor een latere carrière in de politiek. Vrouwen krijgen minder kansen om deze ervaring op te doen, waardoor de kweekvijver van vrouwen voor topfuncties binnen de politiek kleiner is dan deze van mannen. Bij sommige partijen wringt hier het schoentje.

Verschillende ambities

Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat vrouwen vaak met andere ambities een politiek mandaat opnemen dan mannen. Meestal willen ze rond een specifiek thema werken en daar iets aan veranderen. Hun missie is geslaagd wanneer ze deze verandering teweeg hebben kunnen brengen. Mannen voelen meer voor een politieke carrière en blijven langer hangen. Op deze manier krijgen ze ook meer kansen om door te groeien naar topfuncties.

Vicieuze cirkel doorbreken

Vrouwen stoten minder vaak door naar prominente plaatsen in de (lokale) politiek. Bijgevolg hebben ze minder ervaring – waardoor ze minder kansen krijgen om door te groeien in hun politieke carrière. Dit is volgens ZIJkant de voornaamste reden waarom vrouwen afhaken. Het is tijd dat we deze vicieuze cirkel doorbreken.

ZIJkant pleit voor verplichte pariteit in uitvoerende bestuursorganen. Deze moeten de bevolking vertegenwoordigen die – nog altijd – uit de helft vrouwen bestaat. Bovendien moeten ook politieke partijen het goede voorbeeld geven en meer vrouwelijke lijsttrekkers verkiezen. Zo krijgt iedereen de kans om ervaring te verwerven in het politieke reilen en zeilen.

Vrouwenrechten waren nauwelijks een thema tijdens de nationale verkiezingen in 2024. Ook in de aanloop naar de lokale verkiezingen op 13 oktober blijft het stil. Terwijl er op lokaal niveau juist een groot verschil kan en moet worden gemaakt op het vlak van gendergelijkheid. Zo houden gemeenten zich bezig met het openbaar vervoer, veiligheid op straat, gelijkekansenbeleid, huisvesting, armoede… domeinen vol kansen om gendergelijkheid te bevorderen.

ZIJkant licht in de aanloop naar de lokale verkiezingen daarom vijf belangrijke vrouwenrechtenthema’s uit waarbij lokale politici een verschil kunnen en moeten maken. Voordat je je stem uitbrengt op 13 oktober, kan je nagaan hoeveel vinkjes voor vrouwenrechten jij kan zetten bij de lokale partij of politicus op wie je gaat stemmen. Vind je het antwoord niet terug in het partijprogramma? Neem contact op met de partijen in jouw gemeente om te vragen wat hun standpunten zijn.

⎷ Een veilige gemeente Gemeenten moeten gendergerelateerd geweld bestrijden. Negen op de tien Belgische meisjes en vrouwen krijgt ooit te maken met seksuele intimidatie in de openbare ruimte en één op drie vrouwen was ooit slachtoffer van partnergeweld. Gemeenten kunnen inzetten op bewustzijn bij, samenwerking tussen en financiering van lokale hulpverleners en -diensten.

⎷ Een gendersensitieve openbare ruimte Uit jarenlange praktijkervaring met projecten rond gender en de stad – waaronder City Confessions – weet ZIJkant dat een genderbewuste stadsplanning, met aandacht voor groen, licht, kleur, inclusieve toiletten en activiteiten voor een divers publiek, voor een toegankelijke publieke ruimte zorgt. En daar heeft iedereen baat bij. Kies dus voor een beleid dat de jouw stad of dorp inricht op maat van de mensen die er wonen. ZIJkant deed met het project Girls Make The City aanbevelingen aan de stadsplanners en beleidsmakers om van de publieke ruimte een echt publieke plaats te maken.

⎷ Betaalbaar wonen Alles begint met een dak boven je hoofd, maar het woonbeleid laat mensen in de kou staan. 180.000 gezinnen in Vlaanderen wachten op een sociale woning. Gemeenten moeten maatregelen nemen om de toegang tot betaalbare huisvesting te vergroten. Het kan alleenstaande vrouwen en vrouwen met kinderen broodnodige ademruimte geven. Uit ons project Sterk Vrouwenwerk, waarin we onderzochten wat er nodig is om om vrouwen in armoede aan een duurzame job te helpen, weten we hoe belangrijk dat is; werk vinden én houden lukt alleen als je ook kan rekenen op een dak boven je hoofd en toegang tot basisvoorzieningen.

⎷ Kwalitatieve kinderopvang Kinderopvang is cruciaal voor gendergelijkheid. Zonder kwalitatieve, betaalbare kinderopvang groeit de (gender)ongelijkheid: door het tekort aan opvangplaatsen én aan kindbegeleiders zien meer ouders, vaak vrouwen, zich gedwongen om te stoppen met werken, of om deeltijds te werken. De nieuwe voorrangsregels maken de situatie nog nijpender: wie niet voltijds werkt – dit zijn voor de overgrote meerderheid vrouwen – valt uit de boot voor een plaatsje in de opvang. Volgens Statistiek Vlaanderen waren er in het Vlaams Gewest in 2022 gemiddeld 44 plaatsen voor 100 kinderen. Ook mag een kindbegeleider nu voor acht of negen baby’s en peuters tegelijk zorgen, het hoogste aantal in Europa.

Bovendien draait deze sector op vrouwen, die hun werk onder goede omstandigheden moeten kunnen doen. Op dit moment is dit door de hoge kindratio  niet het geval. Het Vlaamse niveau bepaalt hoe kinderopvang georganiseerd wordt, maar steden kunnen hier wel een voorbeeldfunctie opnemen. Zo zet de Stad Leuven eigen middelen in om kinderopvang te organiseren en extra plaatsen te creëren. Ook nam de stad kribbes over om te voorkomen dat er plaatsen zouden verdwijnen en hebben de kinderbegeleiders in deze kribbes niet meer dan zes kinderen onder hun hoede. Ook Stad Gent wendt het stadsbudget aan om te zorgen voor extra en kwalitatieve plaatsen: ongeveer één op de vier opvangplaatsen voor baby’s en peuters in Gent wordt uitgebaat door de Stad zelf.

⎷ Een gemeente van gelijke kansen Het gemeentelijke beleid staat het dichtst bij de inwoners. Daarom is het ook de ideale plaats om een gelijkekansenbeleid te voeren. Het Koninklijk Besluit dat bepaalt dat in elke overheidsdienst een gelijkekansenplan moet worden opgemaakt, dateert al van februari 1990. Dit zorgt ervoor dat er op alle beleidsdomeinen aandacht is voor gendergelijkheid en dat er gendertoetsen gedaan worden als de gemeente nieuwe plannen uittekent, bijvoorbeeld voor de publieke ruimte of het openbaar vervoer. Nog steeds voldoen niet alle gemeenten aan de wettelijke verplichtingen. Een gelijkekansenplan moet in elke gemeente realiteit worden. Een gelijkekansenambtenaar, een gelijkekansenraad en een schepen voor gelijke kansen geven dit lokale gelijkekansenbeleid vorm. Vanzelfsprekend wordt er een genderbudget voorzien voor de ontwikkeling van het gelijkekansenbeleid.

Er is natuurlijk nog meer dat gemeenten kunnen doen voor gendergelijkheid. Het verkiezingsmemorandum van ZIJkant voor de regionale verkiezingen staat vol actiepunten waar gemeenten eveneens mee aan de slag kunnen. De Vrouwenraad formuleerde aanbevelingen en tips specifiek voor gemeenten, ook hier kan je inspiratie vinden voor jouw stemkeuze.