ZIJkant organiseert al meer dan twintig jaar sensibilisatiecampagnes rond gendergerelateerd geweld. In de komende jaren zetten we deze strijd verder, met een focus op geweld in de (semi-)publieke ruimte. ZIJkant ijvert immers voor de gelijke toegang voor vrouwen tot politieke macht, tot economische macht en tot de publieke ruimte. In al deze domeinen wordt (seksueel) grensoverschrijdend gedrag ingezet om vrouwen de mond te snoeren en klein te houden.
Strijd tegen grensoverschrijdend gedrag
Zo worden vrouwen met een mening of een politiek mandaat zeer vaak geconfronteerd met haatspraak en (cyber)geweld. Ook op de werkvloer ervaren vrouwen seksisme en stereotype denkbeelden, denk maar aan zwangerschapsdiscriminatie of het glazen plafond. Tot slot blijft seksuele intimidatie voor vrouwen het grootste obstakel om zich veilig en vrij buitenshuis te bewegen.
Uiteraard beseffen we dat het meeste geweld zich echter nog binnenshuis afspeelt. Hoewel ZIJkant de komende jaren minder rond partnergeweld zal sensibiliseren, blijven we er wel van overtuigd dat dit een maatschappelijke problematiek is waar we samen tegen moeten optreden. ZIJkant ondersteunt dan ook initiatieven van zusterorganisaties.
Vorige campagnes
Ongeveer één op de vijf vrouwen en één op de tien mannen krijgt in ons land te maken met partnergeweld. Daarom voert ZIJkant sinds 2005 elk najaar een sensibilisatiecampagne samen met partners als Rebelle vzw en Keertij en Sensoa onder de noemer ‘Horen, zien en praten’.
Een overzicht naar al onze vorige campagnes vind je hier.
Met onze omstaandertraining en het interactieve bordspel City Confessions werken we nog steeds actief aan bewustwording en training om in te grijpen bij grensoverschrijdend gedrag. Wil je hier meer over weten, lees alles over onze acties en campagnes in en over de publieke ruimte hier.
Partnergeweld
Doorheen de jaren heeft ZIJkant veel gesensibiliseerd rond partnergeweld, met een focus op psychisch, fysiek en seksueel geweld. Ook was er specifieke aandacht voor kinderen als getuigen, gevoelens van angst en jaloezie, relaties tussen jongvolwassenen en mannelijke slachtoffers van partnergeweld.
Testen
Afgelopen campagnes focusten op het doorbreken van stereotypen en schadelijke relatiepatronen.
ZIJkant ontwikkelde enkele tests om te checken of je een gezonde relatie hebt, hoe je moet flirten en hoe je kan omgaan met gevoelens van jaloezie en kwaadheid.
Omstaanders
Je hebt het ongetwijfeld al eens gehoord of gezien: op straat krijgt iemand vulgaire opmerkingen naar het hoofd geslingerd, een vriend gedraagt zich net iets te affectief, een collega krijgt steevast te maken met aangebrande ‘mopjes’.
Consent
ZIJkant werkt al jaren aan campagnes die seksueel grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar maken: op het werk, in relaties, online en in de publieke ruimte, met toegankelijke tools zoals relatietesten, ‘Is ’t oké?’-checks en de FlirterTwister die peilt naar wensen en grenzen in de datingfase.
Hulp nodig?
Bellen en chat
Voor sommige mensen lukt bellen of chatten makkelijker dan een face-to-facegesprek. Dan zijn volgende adressen misschien wel een optie.
1712: bij vragen over geweld
1712 is een hulplijn voor elke burger die vragen heeft over geweld, misbruik en kindermishandeling, gratis en discreet. De hulpverleners aan de andere kant van de lijn geven je informatie en advies of verwijzen je door naar verdere hulp.
– Bel 1712 van maandag tot en met vrijdag van 9 uur tot 18 uur
– Mail op elk moment naar 1712
– Chat met 1712 van maandag tot en met donderdag van 13 uur tot 17 uur en van 18 uur tot 22 uur en vrijdag van 13 uur tot 17 uur
Tele-Onthaal (106): praten met deskundige vrijwilligers
Tele-Onthaal is een gratis en discrete hulpdienst die je bijstaat over de meest uiteenlopende onderwerpen, zoals alcohol, relaties, geweld en zelfdoding. Alles gebeurt anoniem.
– Bel 106 24 uur op 24, zeven dagen op zeven.
– Chatten kan in de avonduren, op woensdag- en zaterdagnamiddag.
Zelfmoordlijn (1813): praten met deskundige vrijwilligers
Je wilt snel met iemand praten? Je kent iemand die een zelfmoordpoging heeft ondernomen? Je hebt iemand verloren door zelfdoding? Je kent iemand die aan zelfmoord denkt? De medewerkers van de Zelfmoordlijn zijn professioneel opgeleide vrijwilligers. Zij luisteren en adviseren zonder te oordelen. Het gesprek is gratis en anoniem.
– Bel de Zelfmoordlijn (1813) 24 uur op 24, zeven dagen op zeven. Elke dag van 17 uur tot 00 uur.
– Chatten kan elke dag van 17 uur tot 00 uur, op woensdag al vanaf 12 uur.
– Een e-mail wordt binnen de 5 werkdagen beantwoord.
Politie en gerecht
Politie
Als slachtoffer van een misdrijf kan je bij elke politiedienst een klacht indienen. De politie noteert je verklaring, wijst je op je rechten en bezorgt de klacht aan het parket, dat beslist of er een gerechtelijke procedure volgt. Een klacht intrekken kan meestal niet zomaar, daarom is het belangrijk eerst goed informatie in te winnen. Bij partnergeweld is aangifte doen vaak extra moeilijk, maar het blijft belangrijk voor je veiligheid. Bewijsmateriaal bijhouden (zoals medische vaststellingen of getuigenissen) kan cruciaal zijn. Als je iemand kent die slachtoffer is, bied vooral een luisterend oor en steun, in plaats van meteen de politie te bellen.
Dringende hulp nodig? Bel het noodnummer 01 (politie) of 112 (brandweer en ziekenwagen).
Justitiehuis
In een justitiehuis kan je terecht met al je vragen rond het recht en de juridische wereld. Justitiehuizen helpen je op weg en willen toegankelijk zijn voor iedere burger met juridische vragen. De dienstverlening bij een justitiehuis is puur een loketdienst. Je krijgt er geen kant-en-klare oplossingen of persoonlijk uitgewerkte adviezen. Ze zullen je dossier niet zelf behandelen of onderzoeken en evenmin een tweede advies of brief opstellen. Justitiehuizen vervangen ook geen advocaten en procedures.
Zorgcentra na seksueel geweld
De Zorgcentra na Seksueel Geweld (ZSG) bieden allesomvattende zorg aan slachtoffers van seksueel geweld en advies aan hun steunfiguren. Je kan er terecht voor psychologische hulp, medische zorg, sporenonderzoek en indien gewenst kan ook meteen een klacht worden neergelegd.
Deze zorg is gratis en wordt aangeboden onder één dak door een speciaal opgeleid team.
Face- to-facehulp
De huisarts
Voor veel mensen is de huisarts de eerste aanspreekpersoon. Je kan hem/haar/hun zowel je medische klachten als je psychische en emotionele letsels toevertrouwen. Bovendien is je huisarts gebonden door het beroepsgeheim. Je verhaal is er dus veilig. Als je wil, kan je huisarts je doorverwijzen naar de lokale politie of naar gespecialiseerde hulp uit de regio, zoals het lokale CAW.
Ook wanneer je je huisdokter niet zo graag in vertrouwen neemt, breng je hem/haar/hun (of een andere dokter) best een bezoek telkens je het slachtoffer bent geworden van partnergeweld. De medische attesten die de dokter dan opmaakt, zijn immers belangrijk bewijsmateriaal voor als je ooit klacht neerlegt tegen je partner. Hou die medische attesten zorgvuldig bij of vraag je dokter om ze veilig bij te houden. Het kan nuttig zijn om als extra bewijsmateriaal foto’s van de letsels te laten nemen.
Dringende hulp
Voor dringende medische hulp, bel 112 (ziekenwagen en brandweer).
Centra Algemeen Welzijnswerk (CAW) (078 150 300)
Je kan bij het CAW terecht met elke vraag over welzijn: relaties, persoonlijke problemen, financiële of materiële problemen en vragen naar aanleiding van een misdrijf. Samen met jou zoekt een hulpverlener naar oplossingen voor jouw situatie.
Dit kan een gesprek zijn, juridische informatie, advies, praktische hulp, crisishulp, een plaats om te verblijven… Of je kan als koppel leren om op een andere manier met elkaar om te gaan in het CAW. De begeleiding is nooit onder druk. Je hebt zelf alles in handen en je kiest zelf het tempo en de doelstellingen.
Slachtofferhulp
De centra voor slachtofferhulp zijn afdelingen binnen de Centra Algemeen Welzijnswerk (CAW). Ze verlenen gratis hulp aan slachtoffers en getuigen van misdrijven zoals partnergeweld. De centra geven je psychologische en praktische hulp, maar ze maken je ook wegwijs in de wereld van politie en justitie, verzekeringen en schaderegelingen. Als je wil, vergezelt een medewerker je naar de dokter, de politie, het parket of de rechtbank.
Je kan altijd een beroep doen op het dichtstbijzijnde Centrum voor slachtofferhulp, ook als je geen klacht hebt ingediend bij de politie. Wanneer je wel een klacht hebt ingediend, kan het gebeuren dat de politie je gegevens doorgeeft aan een Centrum voor slachtofferhulp in je buurt. Dit Centrum neemt dan zelf – vrijblijvend – contact met je op voor een gesprek.
Opvang
Vluchthuis voor vrouwen
Een vluchthuis is een opvangcentrum voor vrouwen die niet langer thuis kunnen of willen wonen, omdat ze mishandeld of bedreigd worden door hun partner. Het adres van het vluchthuis is geheim. Je bent hier dus veilig voor je partner. Als slachtoffer kan je hier tijdelijk wonen samen met je kinderen. Je moet wel bijdragen in de kosten van het verblijf, maar als het nodig is, kan je hiervoor een beroep doen op het OCMW.
In het vluchthuis leg je contacten met lotgenoten. Je wordt er ook individueel begeleid, zodat je sterker en weerbaarder wordt. Het vluchthuis helpt je beslissen of je voorgoed van je partner weggaat of, als je terugkeert, hoe je de gewelddadige interacties beter kan handhaven. Ook je kinderen krijgen extra aandacht en begeleiding. De moeder blijft wel zelf verantwoordelijk voor de opvoeding van de kinderen.
Vluchthuis voor mannen
Het Sam Huis is een vluchthuis voor mannen in België. Het Sam Huis maakt deel uit van CAW Boom Mechelen Lier en biedt begeleiding en opvang op een geheim adres.
Crisisopvang
Een crisis is het moment waarop je meer dan ooit beseft dat het anders moet. Bevind jij je in een crisissituatie en heb je dringend (tijdelijk) onderdak nodig? Dan kan je terecht in de crisisopvang.
Iets melden?
Instituut voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen
Heb je een oneerlijke behandeling meegemaakt, gezien, gehoord of wil je advies? Ben je niet zeker of wat jij meemaakte een vorm van discriminatie is, zoals op grond van geslacht, gender, zwangerschap, moederschap, medisch begeleide voortplanting, gezinsverantwoordelijkheden, gendertransitie, genderidentiteit of -expressie of andere gelijkgestelde criteria? Werden je grenzen overschreden en denk je slachtoffer van digitaal seksueel geweld te zijn?
Doe een melding bij het Instituut voor de gelijkheid tussen vrouwen en mannen via het gratis nummer 0800/12 800 (druk 1), van maandag tot vrijdag tussen 9 en 12 uur. Buiten deze uren kan je een bericht inspreken op het antwoordapparaat. Of meld het via het online meldingsformulier.
Voor meldingen in verband met privé- of familiale geschillen (zoals echtscheidingen, problemen rond de verblijfsregeling van minderjarige kinderen of familieruzies) is het Instituut niet bevoegd om op te treden.
Als je dringend intieme beelden van online platformen wil (laten) verwijderen, kan je beroep doen op onze handleiding.
Het Instituut luistert naar je verhaal en geeft, indien er sprake is van gendergerelateerde discriminatie of seksisme, advies over verdere stappen.
Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag
Heb je in een organisatie iets meegemaakt dat voor jou of iemand anders grensoverschrijdend is? Meld het bij het Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend Gedrag. Je kan er terecht voor een luisterend oor, advies en ondersteuning. Het meldpunt monitort ook meldingen en formuleert aanbevelingen aan organisaties waar grensoverschrijdend gedrag plaatsvond en aan het beleid. Zo wordt grensoverschrijdend gedrag ook structureel aangepakt.
Je kan het meldpunt gratis telefonisch bereiken op 0800 13 184, van maandag tot vrijdag tussen 9 en 17 uur, en van 17 tot 20 uur op maandag. Je kan ook met hen chatten via Chat door de week van 9 tot 17 uur. Als de chat gesloten is kan je contact opnemen via mail, naar meldpunt@vlaanderen.be.
Vlaams Mensenrechteninstituut
Het Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) werkt rond alle mensenrechten. Je kan bij hen een melding doen van discriminatie en schending van mensenrechten. Dit gaat over Vlaamse bevoegdheden, waaronder bijvoorbeeld Welzijn en Gezin, Wonen, Onderwijs en Vorming en Sport.
Het VMRI zal je melding behandelen als ze er bevoegd voor zijn en je anders doorverwijzen. Ze voorzien eerstelijnsbijstand en treden op als neutrale bemiddelaar. Als bemiddeling geen uitkomst biedt, buigt de Geschillenkamer zich erover en oordeelt of er sprake is van discriminatie.
Je kan iets melden via hun website of telefonisch via 0800 6 11 03.
UNIA
Je kan discriminatie op basis van een beschermd kenmerk (zoals afkomst, leeftijd, handicap, seksuele oriëntatie en geloof, maar niet op basis van gender), haatspraak en haatmisdrijven melden bij UNIA via hun website of telefonisch via 0800 12 80 op weekdagen van 9u30 tot 13 uur.
Unia biedt gratis en vertrouwelijke hulp, advies en ondersteuning. Ze helpen bij juridische stappen als er sprake is van strafbare feiten.