Vrouwen verdienen in ons land één vijfde minder dan mannen. De loonkloof bedraagt nog steeds 20%, waardoor Unequal Pay Day dit jaar op 20 oktober valt: vanaf die dag werken vrouwen tot en met het einde van het jaar dus gratis en voor niets.
Hoog tijd om 20% meer loon te eisen! Wat zou jij doen met 20% meer loon? Die vraagt stelt ZIJkant op 24 oktober tijdens straatacties in Brussel en Gent in een opvallend vraagtekenpak aan voorbijgangers. Want de loonkloof blijft vaak een abstract gegeven, maar het gaat wel om harde cash. Hieronder geven we enkele voorbeelden. Welk verschil zou 20% loon maken in jouw leven?
| Beroepsgroep | Gemiddeld brutoloon* | 20% | Gemiddeld nettoloon** | 20% |
|---|---|---|---|---|
| Huishoudelijke hulpen en schoonmakers | 2.688 euro | 537,60 euro | 2.080 euro | 416 euro |
| Verkopers in winkels | 2.840 euro | 568 euro | 2.128 euro | 425,60 euro |
| Administratief medewerkers | 3.718 euro | 743, 60 euro | 2.452 euro | 490,40 euro |
| Effecten- en valutahandelaars en -makelaars, adviseurs kredieten en leningen, boekhouders, taxateurs en schade-experts | 4.391 euro | 878,20 euro | 2.739 euro | 547,80 euro |
| Software- en applicatieontwikkelaars en -analisten | 5.833 | 1166,60 euro | 3.343 euro | 668,60 euro |
| Economen, sociologen, antropologen, historici en psychologen | 5.987 | 1197,40 euro | 3.404 euro | 680,80 euro |
** Gemiddelde netto lonen zijn gebaseerd op het brutoloon van Statbel, berekend via een alleenstaande persoon, bediende zonder kinderen / personen ten laste.
Wat zou jij doen met 20% meer loon?
“Ik wil van de schuld van m’n studielening af,
want dit belemmert het sparen voor leuke dingen en de aankoop van een woning.”
– respondent enquête 2024
De meeste deelnemers van onze enquête zouden met 20% meer loon pensioensparen, een studielening afbetalen en sparen om te kunnen huren of een eigen woning te kopen. De krappe woonmarkt en financiële onzekerheid spelen de meeste respondenten parten.
Anderen zouden hun mentale en fysieke welzijn willen verbeteren door de 20% meer loon te besteden aan sportactiviteiten, yoga of bezoek aan een psycholoog.
Wat zou jij doen met 20% meer loon? Laat het ons weten via de enquête.
Vijf oorzaken van de loonkloof
Er zijn heel wat redenen waarom die hardnekkige loonkloof nog steeds 20% bedraagt.
- De belangrijkste is de ongelijke verdeling van werk en zorgtaken, waardoor veel vrouwen deeltijds werken; in ons land zijn dat vier op de tien vrouwen, tegenover slechts een op de tien mannen.
- Daarnaast zijn beroepen waarin veel vrouwen werken, zoals de zorg, het onderwijs en de kinderopvang, minder goed betaald dan beroepen waarin veel mannen werken. De kinderopvang is één van de sectoren die bijna volledig uit vrouwelijke werknemers bestaat (98%). Het gemiddelde brutoloon bedraagt daar 2.567 euro tegenover één van de meest mannelijke sectoren, de petrochemie, waar het gemiddelde brutoloon 6.431 euro bedraagt.
- Een derde oorzaak waarom vrouwen maandelijks één vijfde minder op hun bankrekening krijgen is het glazen plafond: vrouwen stromen veel minder door naar hogere functies. Uit onderzoek blijkt dat zij niet dezelfde promotiekansen krijgen als mannen. Volgens Statbel is slechts één op de drie managers een vrouw. Ook hier speelt het moederschap vrouwen parten: werkgevers durven nog steeds peilen naar de kinderwens van jonge vrouwen of ze geven een promotie liever aan een man, omdat ze bang zijn dat vrouwen zullen uitvallen door moederschap.
- Een vierde verklaring is dat vrouwen worden onderschat en minder serieus worden genomen als ze onderhandelen over hun loon. Uit onderzoeksresultaten van Attentia blijkt dat mannen structureel meer opslag krijgen dan vrouwen: twee derde van de mannen krijgt in tien jaar tijd individueel opslag, in vergelijking met slechts een derde van de vrouwen.
- Een laatste doorslaggevende factor is het gebrek aan loontransparantie dat de loonkloof v/m in stand houdt. Uit onderzoek dat Ipsos uitvoerde in opdracht van ZIJkant blijkt dat bijna de helft van de Belgen niets weet over het salarispakket van vrienden of collega’s, laat staan dat van hun leidinggevende. Vrouwen blijken de grootste dupe van dit taboe: meer dan zes op de tien heeft geen idee van het loon van collega’s met andere functies, meer dan zeven op de tien tast in het duister over het loonpakket van hun leidinggevende. Met de laatste bespreken ze zelden hun eigen loon. Ook de ZIJkant-straatactie van 18 maart toonde aan dat voorbijgangers minder schroom hebben om te praten over hun seksleven dan over hun loon.
Acties in Brussel en Gent
Om de loonkloof v/m aan te kaarten organiseert ZIJkant op 24 oktober straatacties aan stations in Brussel en Gent. In een opvallend vraagtekenpak polsen we bij voorbijgangers wat zij zouden doen met 20% meer loon. Iedereen is van harte welkom om onze actie mee te komen ondersteunen.
Donderdag 24 oktober 2024
- 8u00 – 9u30: station Brussel-Centraal (Europakruispunt)
- 12u00 – 13u30: station Gent-Sint-Pieters (hoofdingang)
Wat is er nodig voor een gelijk loon?
De loonkloof dichten is geen onmogelijke zaak. Het beleid kan inzetten op het versterken van de loonkloofwet en de implementatie van de Europese regels rond loontransparantie. ZIJkant pleit daarnaast al langer voor een gelijkschakeling van het geboorteverlof aan de moederschapsrust, zodat de zorgtaken meteen eerlijk verdeeld worden. Met de straatactie op 24 oktober moedigen we ook voorbijgangers aan om via allerhande tips de loonkloof zelf aan te pakken.
Unequal Pay Day
De progressieve vrouwenbeweging ZIJkant is de initiatiefnemer van de nu al twintig Equal Pay Day-campagnes in België. Equal Pay Day is de symbolische dag tot wanneer vrouwen moeten werken om hun loonachterstand van het voorbije jaar dicht te rijden. Dit jaar viel Equal Pay Day op 17 maart: Belgische vrouwen moesten tot dan doorwerken om te verdienen wat mannen vorig jaar reeds verdiend hebben.
Unequal Pay Day volgt de omgekeerde redenering. Aangezien vrouwen in België 20% minder verdienen dan mannen, werken ze de laatste 20% van het jaar – vanaf 20 oktober – gratis en voor niets. Dit is volgens ZIJkant de dag voor ongelijk loon.
Bronnen:
- Baert, D. (7 maart 2019). Mannen krijgen vaker opslag dan vrouwen. VRT NWS. https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/03/07/mannen-krijgen-vaker-opslag-dan-vrouwen/
- Deschacht, N., Baerts, A., & Guerry, M. (31 december 2009). De loonkloof en het glazen plafond in België: een onderzoek op basis van de panelstudie van Belgische huishoudens. VUB. https://researchportal.vub.be/en/publications/de-loonkloof-en-het-glazen-plafond-in-belgi%C3%AB-een-onderzoek-op-bas/projects/
- IGVM. (2024). Loonkloofcijfers 2024, datajaar 2022. IGVM. https://igvm-iefh.belgium.be/sites/default/files/2024-loonkloofcijfers.pdf
- StatBel. (25 september 2024). StatBel. Gemiddelde bruto maandlonen. https://statbel.fgov.be/nl/themas/werk-opleiding/lonen-en-arbeidskosten/gemiddelde-bruto-maandlonen
- StatBel. (27 maart 2024). Deeltijds werk. StatBel. https://statbel.fgov.be/nl/themas/werk-opleiding/arbeidsmarkt/deeltijds-werk
- Vlaanderen. (14 mei 2024). Tewerkstelling per sector. Vlaanderen. https://www.vlaanderen.be/statistiek-vlaanderen/arbeid/tewerkstelling-per-sector
- Willockx, C. (4 maart 2020). In de chemie kan je maar beter een man zijn: ABVV klaagt loonkloof met vrouwen aan. Gazet van Antwerpen. https://www.gva.be/cnt/dmf20200303_04874421
- World Economic Forum. (20 juni 2023). Global Gender Gap Report 2023. WEF. https://www.weforum.org/publications/global-gender-gap-report-2023/
