Op 19 november, Internationale Mannendag, zullen mannelijke standbeelden in Gent er anders uitzien: ze hebben een draagdoek om met een babypop erin. Dit is een actie van ZIJkant, ABVV Oost-Vlaanderen en Linx+ om te eisen dat vaders kunnen vaderen. Want mannen hebben het recht om te zorgen, maar stuiten in de praktijk op allerlei hindernissen, zoals een heel kort geboorteverlof, genderstereotypen tijdens zwangerschaps- en gezinsbegeleiding en hardnekkige vooroordelen wanneer ze beslissen om deeltijds te werken.
ZIJkant, ABVV Oost-Vlaanderen en Linx+ roepen beleidsmakers op om werk te maken van een wetgevend kader dat mannen de ruimte geeft om te vaderen. We pleiten onder andere voor de gelijkschakeling van geboorteverlof aan moederschapsrust, zodat vaders en meeouders evenveel recht hebben op tijd met hun pasgeboren kind.
Historische daddies als symbool voor het recht om te vaderen
“Terwijl vrouwenemancipatie is geëvolueerd, zijn de wetgeving
en publieke opinie over vaderschap blijven hangen in de jaren ’70.”
– Anonieme vader*
Tijdens de ochtendspits van 19 november zullen vijf standbeelden in Gent een kleine transformatie ondergaan. Historische figuren als François Laurent, de gebroeders Van Eyck en Lieven Bauwens hadden naast een indrukwekkende carrière ook een (uitgebreide) kroost, maar hun vaderschap bleef tot nu volledig onzichtbaar.
“Anno 2024 is het vreemd dat vrouwen nog steeds in een zorgrol worden gedwongen, terwijl vaders deze rol net wordt ontzegd”, vindt Thomas Pieters van het ABVV Oost-Vlaanderen. “Zelfs met de recente verlenging van het geboorteverlof van tien naar twintig dagen hebben vaders en meeouders nog steeds 55 dagen minder tijd met hun pasgeborene dan moeders. Een baby bestaat nochtans voor de helft uit genetisch materiaal van de vader en voor de helft van de moeder. Waarom heb ik dan niet het recht als vader om evenveel tijd te spenderen met m’n kind?”
Clara Calis, voorzitter van de progressieve vrouwenbeweging ZIJkant, beaamt dit: “Wij vinden dat alle ouders evenveel recht hebben om tijd te spenderen met hun pasgeboren kind. Daarom pleiten we voor een geboorteverlof dat even lang duurt als de moederschapsrust: vijftien weken, waarvan – net als bij moeders – tien weken verplicht moeten worden opgenomen. Daardoor moeten vaders niet opboksen tegen de druk van een werkgever. Ook bij zelfstandigen zou het onderscheid tussen vrouwen en mannen opgeheven moeten worden.”
Daarnaast toont onderzoek van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen aan dat bijna één op de tien vaders of meeouders het geboorteverlof niet volledig opneemt. Een belangrijk argument hiervoor blijkt het loonverlies tijdens deze periode. “Een vergoeding aan 100% van het inkomen tijdens het hele geboorteverlof kan dus de financiële drempel wegnemen”, zegt Clara Calis. “Hier kan, naar analogie met het ouderschapsverlof, gewerkt worden met een Vlaamse aanmoedigingspremie.”
Vaders Weten Waarom
“Als papa word ik altijd als ondersteuner van mama gezien. De rol van vader op zich wordt nauwelijks erkend. Ik was een totale zombie, had weken niet geslapen en werd enkel als broodwinner beschouwd.”
– Anonieme vader*
Niet enkel in de wetgeving, maar ook in het ziekenhuis, de kraamzorg, bij opvoedingskwesties en in de kinderopvang worden vaders nog al te vaak als tweede ouder gezien. “Vaders worden gepercipieerd als Homer Simpson: een ouder die niet betrokken is bij de kinderen, van niets afweet en vooral veel klungelt”, vertelt een anonieme vader tijdens een voorbereidende brainstormsessie. “Bij problemen stappen hulpverleners of professionals naar de mama, die zal alles wel oplossen.”
De vaders van nu weten echter meer over babyvoeding en kinderverdrietjes dan die in de tijd van de gebroeders Van Eyck. Hun betrokkenheid stimuleren is dus alleen maar fair, en bovendien beter voor de kinderen én voor de samenleving. Onderzoek van de Universiteit van Leeds toont aan dat als vaders positief geëngageerd zijn, kinderen betere resultaten halen in wiskunde, ze taalvaardiger zijn, emotioneel meer solide zijn, minder gedragsproblemen vertonen en betere sociale competenties hebben. “Betrokken ouderschap creëert ook een goede verstandhouding tussen partners, gendergelijkheid binnen het gezin en een gelijkwaardige verdeling van zorg- en huishoudelijke taken. Dit is essentieel voor het mentale welzijn van vaders en moeders, en dus ook voor dat van het kind”, vult Clara Calis aan.
“Hoog tijd dus om genderstereotypen in opleidingen van artsen, hulpverleners, verzorgers en onderwijzers te doorbreken”, oppert Thomas Pieters. “Zij kunnen mannen actief betrekken in alle aspecten van zorg en opvoeding.” Om de daad bij het woord te voegen organiseert ZIJkant in samenwerking met Amal vzw en vzw De Sloep op 20 november de ontbijtsessie ‘Vaders Weten Waarom’ in de Herberg Macharius in Gent. “Professionals die met ouders en gezinnen werken, zijn van harte welkom om meer te weten te komen over hoe ze hun dienstverlening kunnen afstemmen op de behoeften van vaders”, zegt Clara Calis.
Vaders op de werkvloer
“Vanuit het ABVV Oost-Vlaanderen vragen we ook aan werkgevers om het werkbeleid gezinsvriendelijk te maken”, zegt Thomas Pieters. “Dat wil zeggen bouwen aan een cultuur waar er geen taboes zijn rond het opnemen van geboorte- en ouderschapsverlof, flexibele werkuren en een proactief hr-beleid om genderstereotypen te doorbreken rond de keuze voor deeltijds werk.”
*Samen met Amal vzw hielden we voorbereidende brainstormsessies met vaders om de actie en het panelgesprek rond vaderschap vorm te geven.
Actiemomenten Daddies do care
- Standbeeldenactie:
- 19 november in het centrum van Gent
- Ontbijtsessie ‘Vaders Weten Waarom’:
- 20 november: 9u00 – 11u30 @ Herberg Macharius
- Meer informatie en inschrijven via deze webpagina.
Beleidsaanbevelingen
- Schakel het geboorteverlof gelijk aan de moederschapsrust. Wij vinden dat vaders en meeouders evenveel recht hebben op tijd met hun pasgeboren kind als moeders. Geef hen ook vijftien weken verlof, waarvan – net als bij moeders – tien weken verplicht dienen opgenomen te worden, waardoor ze niet moeten opboksen tegen de druk van het werk/de werkgever. Ook bij zelfstandigen zou het onderscheid tussen vrouwen en mannen opgeheven moeten worden.
- Vergoed geboorteverlof en moederschapsrust aan 100% van het loon. Een belangrijk argument om het geboorteverlof niet op te nemen blijkt het loonverlies gedurende deze periode. Een vergoeding aan 100% van het inkomen tijdens het hele verlof kan de financiële drempel wegnemen. Hier kan, naar analogie met het ouderschapsverlof, gewerkt worden met een Vlaamse aanmoedigingspremie.
- Evolueer naar een zorgsysteem op Scandinavische leest. Sinds 2016 hebben Zweedse ouders recht op 480 dagen betaald verlof, waarvan drie maanden exclusief gereserveerd zijn voor de vader of meeouder en drie maanden voor de moeder. De rest van het verlof mag vrij verdeeld worden. Ouders krijgen van de overheid een ouderschapsuitkering afhankelijk van het inkomen. Deze wordt aangevuld door de werkgever tot 100%, afhankelijk van hoe lang iemand in dienst is. Ook werklozen en zelfstandigen krijgen een uitkering.
- Doorbreek de genderstereotypen rond zorgen in de opleidingen van artsen, hulpverleners, verzorgers en onderwijzers, en betrek mannen actief in alle aspecten van zorg en opvoeding.
- Transformeer de gezondheidssector om de betrokkenheid van vaders vanaf de prenatale periode tot de geboorte en kindertijd te verhogen en de betrokkenheid van mannen als verzorgers te bevorderen.
- Creëer een gezinsvriendelijk werkbeleid: doorbreek taboes op de werkvloer rond het opnemen van geboorte- en ouderschapsverlof, zorg voor flexibele werkuren en een proactief hr-beleid dat genderstereotypen rond de beslissing om deeltijds te werken doorprikt.
- Verruim het aanbod van Kind & Gezin naar gezinsdynamieken waarbij vaders als volwaardige partners worden beschouwd. Een goede verstandhouding tussen partners, gendergelijkheid binnen het gezin en een gelijkwaardige verdeling van zorg- en huistaken is essentieel voor het mentale welzijn van vaders en moeders, en dus ook voor dat van het kind.
Meer info
- Clara Calis, voorzitter ZIJkant – 0476 34 29 21
- Thomas Pieters, bewegingsmedewerker ABVV Oost-Vlaanderen – 0492 40 51 95
‘Daddies do care’ is een sensibiliserende actie van ZIJkant in samenwerking met ABVV Oost-Vlaanderen en Linx+.
Persaandacht
Via de standbeeldenactie ‘Daddies Do Care’ bereikten we verschillende media zoals VRT, Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad. Ook AVS kwam langs en maakte een videoreportage om onze vraag naar de gelijkschakeling van geboorteverlof aan moederschapsrust kracht bij te zetten.
