Wat hebben meisjes en vrouwen nodig om vrij en veilig te kunnen sporten en bewegen buiten? Met deze vraag klopt Nabil Fallah (Molenbeek Rebels) in 2023 aan bij ZIJkant. Begin mei trappen we samen met Wetopia en 15 jonge vrouwen Girls Play The City af, een nieuw hoofdstuk in onze koers naar een gendersensitieve publieke ruimte. Deze keer ligt de focus op de creatie van een feministische sport- en speelzone.
Volgens hetzelfde buitenspeelonderzoek is het genderonevenwicht nog groter in sportzones: hier is slechts 15% van alle buitenspelende kinderen meisje. Niet dat meisjes niet graag voetballen of basketten, ze voelen zich niet welkom in een plek die door anderen – meestal jongens – wordt gedomineerd en waar competitie centraal staat.
Die tendens zet zich ook verder als meisjes ouder worden. Wie als vrouw* gaat fietsen of joggen, zal wellicht langer nadenken over de route en het tijdstip van de dag dan een man, en vrouwen die in het park of op een pleintje dansen, yoga beoefenen, skaten of tegen een balletje trappen weten dat ze zullen worden aangesproken, nagestaard of soms lastiggevallen.
De plek
Girls Play The City heeft als uitvalsbasis het Molenbeekse Westpark, een braakliggend terrein van 25.000 vierkante meter. Dit aan het Weststation gelegen park in Molenbeek wordt tot 2026 beheerd door Toestand, een organisatie die zal experimenteren met de plek om te onderzoeken wat goed werkt voor de buurt en het park in de toekomst. Een uitgelezen kans om een genderscreening te doen, want nu wordt het straatbeeld in deze dichtbevolkte en dichtbebouwde wijk vooral gedomineerd door jongens en mannen.
De deelnemers
Met Girls Play The City slaan ZIJkant en Wetopia opnieuw de handen in elkaar, deze keer met een nieuwe reeks lokale partners (het sociale basketinitiatief Molenbeek Rebels, Toestand, buurtvereniging Periferia, atletiekclub Atlemo, het kunstenaarscollectief The City is our Playground en ontwerpatelier Fablab’ke) en met de steun van de gemeente Molenbeek en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Met als gezamenlijke doel: gendersensitieve (sport)interventies co-creëren met meisjes van heel verschillende achtergronden zodat zij en anderen zich vrij, veilig en welkom voelen op deel te nemen aan de publieke ruimte.
De 15 jonge vrouwen zijn gemotiveerd om mee te helpen, want merken in het dagelijks leven maar al te vaak dat een vrouwvriendelijke plek niet evident is. Veel buurtpleintjes en sportveldjes worden ingenomen door jongens en mannen, en ook met lastig gevallen worden in de publieke ruimte hebben ze ervaring.
Het proces
Tijdens vier cocreatie-workshops denken de deelneemsters onder begeleiding van regeneratief ontwikkelingsexpert Joke Quintens (Wetopia) na over de toekomst van het park. Eerst wordt er in de workshops gewerkt aan het begrijpen van de plek, waarna het potentieel van het park en Molenbeek wordt gezocht. Vervolgens denken de jonge vrouwen via een rollenspel na over ieders verantwoordelijkheid in het ontwikkelen van een plek en tot slot worden concepten voor een gendervriendelijk Westpark bedacht.
De concepten
Uit de workshops komen zes pistes voor een gendervriendelijk park.
Infrastructuur
Niet onverwachts staat gendervriendelijke sportinfrastructuur bovenaan het lijstje van deze basketspeelsters en atletes. Maar ook de buurtbewoonsters die niet aangesloten zijn bij een sportvereniging hebben oren naar een basketbalterrein geschikt voor vrouwen (en iedereen anders) en atletiekvoorzieningen in de vorm van een Finse piste of looppistes. Ook trampolines en een skatebaan zijn gewenst.
Daarnaast willen de jonge vrouwen veel meer kleur en zit- en rustplekken: banken, schommels, picknickbanken, met afstand ertussen, zodat zede meisjes zich niet afgeluisterd voelen. En water!
Omdat er veel ervaring is met kapotte of niet te gebruiken materialenspullen, klinkt ook de vraag naar een bewaakte opslag. Met een identiteitskaart moeten parasols, ligstoelen en sportmateriaal te lenen zijn. Én een barbecueplaats die gereserveerd kan worden.
Programmatie
(Bord)spelavonden, sportevenementen voor mensen met een handicap, sportwedstrijden voor jongens en meisjes, handibasket, (skate) workshops en girls only-sportlessen worden genoemd voor de programmatie van activiteiten in het park. Duidelijk is dat de jonge vrouwen veel vaker aanwezig zullen zijn als er iets voor hen wordt georganiseerd. De aanwezigheid van andere vrouwen en meisjes maakt de plek meteen uitnodigend.
Daarbij horen ook, passend bij de identiteit van de buurt: veel feesten, evenementen en (multicultureel) eten in het park, zoals een iftar XL
Parkambassadrices kunnen een rol spelen in het bekendmaken van het park, het afspreken om in groep naar het park te trekken, het toezicht houden en het onderhoud van de plek.
Tot slot willen de meisjes de naam van het park veranderen naar een inspirerende (sport)vrouw, die dan uitgebeeld kan worden als een standbeeld of via een kunstwerk.
Het vervolg
Alle ideeën en voorstellen zijn gebundeld in een toolkit voor de stad, het gewest en de beheerders van het toekomstige park.
Hier vind je het rapport van het proces, met aanbevelingen.
Inclusief basketterrein: één van de realisaties
Op 13 september dribbelen de Molenbeek Rebels de eerste basketbal op het net geverfde kunstwerk in het Westpark.
De grondschildering is één van de resultaten van Girls Play The City. In samenwerking met de Molenbeek Rebels, Atlemo, Periferia, Toestand en Wetopia verenigden we jonge vrouwen uit de buurt rond de vraag wat zij nodig hebben om vrij en veilig te bewegen in het park. Een kleurrijk en inclusief basketterrein was één van de voorstellen. Hier hebben de ringen verschillende hoogtes en kan naast gebasket ook gelopen, gerelaxt en gespeeld worden.
Eind augustus 2023 gingen de artiesten van The City is our Playground aan de slag met dit ontwerp, en werd een betonnen vlakte omgetoverd tot een kleurrijk lijnenspel. Zo presenteert Girls Play The City een blauwdruk voor het toekomstige park, dat de hub kan worden voor het vrouwenbasket.
Foto’s: Lynn Delbeecke
