Foto door Claudio Schwarz via Unsplash
Nu 2024 stilaan ten einde loopt, blikken we graag terug op dit bewogen jaar. Alle genders gelijk in 2024? Helaas is dit nog steeds niet het geval.
Er is veel gebeurd dit jaar, zowel positief als negatief. We zien in België enkele tendensen die ons zorgen baren. Zo blijft de ongelijke verdeling van (onzichtbare) zorgtaken een heikel punt in ons land. Recente cijfers van het European Institute for Gender Equality tonen aan dat vrouwen nog steeds het merendeel van de dagelijkse huishoudelijke taken (64% vs. 41%) en zorgtaken (31% vs. 24%) op zich nemen. Dit heeft namelijk een rechtstreekse invloed op de loon- en pensioenkloof. Die loonkloof bedraagt dit jaar trouwens nog steeds 20%. Jaarlijks komt dit neer op iets meer dan twee maandlonen. Ook de blijvende ongelijke verdeling van het verlof na de geboorte (15 weken versus 20 dagen) speelt hier een grote rol. Een gelijke start zorgt voor een gelijkere verdeling én is gunstig voor beide ouders.
POLITIEKE VERTEGENWOORDIGING EN PARTICIPATIE
2024 stond ook in het teken van verkiezingen. We trokken tot tweemaal toe naar de stembus (Europees, Vlaams, federaal, provinciaal & gemeentelijk) en hertekenden zo de macht voor de komende vier jaar. Helaas waren de lijsttrekkers voor de Vlaamse verkiezingen overwegend mannelijk (56 vs. 42). Ook haalden vrouwen in geen enkel halfrond vijftig procent van de zetels. Het glazen plafond wordt vooral duidelijk na de lokale verkiezingen, gemeenteraden stranden op net geen 42%. De burgemeesterssjerp blijft al helemaal in mannelijke handen. De vrouwelijke politieke representatie blijft dus ondermaats, terwijl hun aanwezigheid juist cruciaal is voor een sterk en inclusief beleid.
GEWELD
Een van de drempels die vrouwen in hun weg naar politieke participatie, maar ook op straat, op het werk en thuis tegenkomen, is (online) geweld. De 50.000 processen-verbaal over intra-familiaal geweld in België (2023) en meer dan 4.000 meldingen bij Zorgcentra na Seksueel Geweld (2023) geven enkel het topje van de ijsberg weer. De afschuwelijke feminicide-teller staat in 2024 op 21. Verhalen over spiking in meerdere steden blijven in de kranten verschijnen, al verscheen er ook veel commentaar op de beeldvorming hierrond. De nadruk lag namelijk sterk op alertheid en voorzichtigheid van vrouwen tijdens het uitgaan, in plaats van op daders. Na een golf van reacties, onder andere van Furia, paste HLN bijvoorbeeld hun verslaggeving aan van vrouwen die “ongewild seks hadden” naar vrouwen die “verkracht” werden.
Deze tendensen zijn natuurlijk niet los te zien van wereldwijde ontwikkelingen. (Seksueel) geweld blijft een veelvoorkomend probleem, met bekende processen zoals die van P. Diddy of Gisèle Pélicot, maar ook voor de miljoenen mensen op de vlucht. Daarnaast is online geweld in de opmars en worden de cijfers en schadelijke gevolgen nog steeds onderschat. Onder andere TikTok-algoritmes verspreiden conservatief gedachtegoed naar kijkers via influencers zoals Andrew Tate en de opkomst van het tradwife-fenomeen. Brits onderzoek wijst uit dat vrouwenhaat exponentieel stijgt via de video’s, wat zich dan verspreidt naar scholen en jeugdcultuur, waardoor vrouwonvriendelijkheid genormaliseerd wordt.
EEN POSITIEVE EINDNOOT
Ten slotte willen we toch even focussen op enkele positieve ontwikkelingen in België. We hadden namelijk nog nooit zo’n vrouwelijke Vlaamse regering (6 mannelijke ministers vs. 9 vrouwelijke ministers). Ook zien we groeiende aandacht voor de toestand in de kinderopvang (o.a. te veel kinderen per begeleider, te weinig plaatsen) en de kinderopvangzaak die de voorrangsregels aanvecht. Gendersensitieve en genderspecifieke zorg zoals onderzoek naar endometriose en de menopauze worden meer en beter onderzocht, al blijft de genderkloof in de zorg nog groot. De Zorgcentra na seksueel geweld zijn sinds dit jaar wettelijk verankerd, waardoor er minder financiële drempels zijn en waardoor slachtoffers beter worden geholpen. En qua arbeidsrechten gaan sekswerkers erop vooruit, zij krijgen sinds kort namelijk een volledig werknemersstatuut. Meer van dit in 2025!
Ook in 2025 blijft ZIJkant vechten voor gendergelijkheid en gelijke kansen.
